Europa zet volop in op elektrische en transparante mobiliteit. Met de inwerkingtreding van de Europese AFIR-verordening (Alternative Fuels Infrastructure Regulation, Verordening 2023/1804), gaat een nieuw hoofdstuk van start voor de EV-sector. Vanaf 2025 krijgen exploitanten te maken met strengere verplichtingen rond tarieftransparantie en informatieverstrekking. Deze maatregelen moeten de consument beter beschermen en tegelijk de verdere uitbouw van laadnetwerken ondersteunen.
Meer transparantie in de tarieven
Artikel 20 van de AFIR-verordening verplicht exploitanten van laadpalen om hun tarieven duidelijk, leesbaar en voorafgaand aan het laden kenbaar te maken. Het volstaat niet langer dat enkel een prijs per kWh in een app wordt vermeld: de informatie moet gemakkelijk toegankelijk zijn nog vóór de laadsessie start. De bestuurder moet niet alleen inzicht krijgen in de prijs per kWh, maar ook, indien van toepassing, in eventuele kosten per minuut of vaste kosten per laadsessie.
Voor laadinfrastructuur met een vermogen van 50 kW of meer moet deze tariefinformatie rechtstreeks op de laadpaal worden weergegeven. Bij laadpalen met een lager vermogen mag dit via een digitaal medium, zoals een QR-code of een mobiele applicatie. Zo wordt gewaarborgd dat zowel geregistreerde gebruikers als occasionele passanten die per sessie betalen, toegang hebben tot dezelfde transparante informatie.
Daarnaast schrijft de verordening voor dat de laadprijs duidelijk zichtbaar wordt weergegeven aan de ingang van het laadstation, naar analogie met de prijsaanduiding bij traditionele tankstations.
Het doel is om:
- Onaangename verrassingen voor automobilisten te voorkomen.
- Onterechte prijsverschillen tussen exploitanten of tussen abonnees en niet-abonnees tegen te gaan.
- De laadervaring voor elektrische voertuigen meer te laten aansluiten bij de vertrouwde ervaring van het tanken van benzine of diesel.
Betalen zonder abonnement: een verplichting
De meeste elektrische voertuigen zijn uitgerust met een regeneratief remsysteem. Wanneer u het gaspedaal loslaat, schakelt de elektromotor over naar de generatormodus en zet hij de kinetische energie van het voertuig om in elektriciteit, die in de batterij wordt opgeslagen.
Dit systeem rendeert het best wanneer u uw rijgedrag hierop afstemt. Door tijdig te anticiperen, bijvoorbeeld bij het naderen van een rotonde of een rood licht, kunt u het gaspedaal vroeg loslaten en geleidelijk vertragen. Zo wordt energie teruggewonnen in plaats van verloren te gaan als warmte via de klassieke remmen.
Sommige voertuigen bieden bovendien instelbare niveaus van regeneratie, waaronder zogenoemde one-pedal driving. In stedelijke omgevingen maakt dit het mogelijk om vrijwel volledig te rijden zonder het rempedaal te gebruiken.
Open data voor een vlotter netwerk
Vanaf april 2025 zijn exploitanten bovendien verplicht om essentiële informatie als open data beschikbaar te stellen. Het gaat daarbij om statische gegevens, zoals de locatie van laadpalen, het beschikbare vermogen en de types connectoren, maar ook om dynamische informatie, zoals de realtimebeschikbaarheid. Deze gegevens moeten voldoen aan de DATEX II-norm, die interoperabiliteit waarborgt tussen de verschillende betrokken actoren, waaronder mobiliteitsapps, gps-systemen en kaartdiensten.
Deze verplichting biedt een dubbel voordeel. Enerzijds kunnen bestuurders hun routes efficiënter plannen en vermijden zij tijdverlies door het zoeken naar een beschikbare laadpaal. Anderzijds krijgen publieke en private actoren beter inzicht in het gebruik van de laadinfrastructuur, waardoor zij knelpunten kunnen identificeren en de verdere uitrol van het netwerk gerichter kunnen aansturen. De Europese Commissie beschouwt deze maatregel als een cruciale hefboom om de Europese markt te harmoniseren en fragmentatie te voorkomen, waarbij lidstaten of individuele exploitanten elk hun eigen regels zouden hanteren.
Exploitanten onder verscherpt toezicht
In België wordt de naleving van de AFIR-verplichtingen opgevolgd door de bevoegde overheden, in het bijzonder de FOD Economie (SPF Économie) voor wat betreft consumentenbescherming en prijstransparantie, in samenwerking met de gewestelijke instanties die bevoegd zijn voor mobiliteit en energie. Ook hier wordt verwacht dat controles zullen plaatsvinden om na te gaan of laadinfrastructuren voldoen aan de Europese voorschriften, onder meer inzake duidelijke prijsaanduiding, toegankelijke betaalmethoden zonder abonnement en de beschikbaarstelling van open data.
Bij vastgestelde inbreuken kunnen administratieve sancties worden opgelegd, waarvan de omvang afhangt van de aard en de ernst van de overtreding, overeenkomstig het Belgische handhavingskader. Voor exploitanten is naleving dan ook niet louter een juridische verplichting, maar eveneens een kwestie van vertrouwen en reputatie. In een context waarin transparantie en toegankelijkheid steeds belangrijker worden voor gebruikers, kan niet-naleving leiden tot aanzienlijke imagoschade.
DRIVECO anticipeert op de AFIR-vereisten van 2025
Met de AFIR-verordening zet Europa een nieuwe stap richting een volwassen en gebruiksvriendelijke elektrische mobiliteit, gestoeld op tarieftransparantie, toegankelijke betalingsoplossingen en open gegevensuitwisseling. Deze maatregelen moeten de laatste drempels voor de brede adoptie van elektrische voertuigen wegwerken.
Voor DRIVECO vormt dit kader niet alleen een regelgevend kader, maar ook een strategische opportuniteit om zijn voortrekkersrol op het vlak van servicekwaliteit te bevestigen en het vertrouwen van gebruikers verder te versterken. Daarom anticipeert DRIVECO nu al op de vereisten: bij alle nieuwe DRIVECO-stations worden voortaan duidelijk zichtbare borden met de laadprijs geïnstalleerd.
